ابراهيم اصلاح عربانى

210

كتاب گيلان ( فارسى )

ولى خداى قادر كه هيچگاه بندگان خود را از نظر رأفت دور نداشته و راضى نخواهد شد كه ودايع خويش را تا ابد اسير چنگال ستمكاران نمايد ، دست قهرمانان عدالتخواه روسيه را از آستين انتقام بيرون آورد و آنها عقيدهء سوسياليسم و رفع ظلم دشمنان بشرى را توسعه و بسط دادند . بازهم وقت و موقع استفادهء ظلم‌ديده‌هاى ايرانى و قواى ملى جنگل كه ذخيرهء همه احرار ايران است دست داده كه حاليه اين قوهء ملى به استظهار و معاونت عموم نوع‌پروران دنيا با استعانت اصول حقهء سوسياليستى براى نجات ايرانى و اقوام ديگر از ظلم هرظالم متجاوز ، داخل در مراحل انقلاب سرخ شده و خود را به اسم جمعيت انقلاب سرخ ايران موسوم كردند ، كه به نيروى فداكارى و از خودگذشتگى ، هر قوه‌اى را كه براى اسارت جنس انسانى تهيه و تشكيل شده درهم شكسته ، اصول عدل و برادرى را نه‌تنها در ايران ، بلكه در ميانهء تمام طوايف مختلفه ، بدون ملاحظه نژاد ، محكم نمايد و مطابق اين بيانيه ، عموم رنجبران و زحمتكشان و فلاح و كارگر و جميع اصناف تعب كشيده را متوجه مىكند كه جمعيت انقلاب سرخ ايران آمال خود را در تحت مواد ذيل كه به تعقيب آن با تمام قوا عامل خواهد بود اعلان مىكند : 1 - جمعيت انقلاب سرخ ايران اصول سلطنت را ملغى كرده ، جمهوريت شوروى را رسما اعلان مىكند . 2 - تشكيل حكومت موقتى جمهورى و حفاظت جان و مال عموم اهالى را بشارت مىدهد . 3 - هرنوع قرارداد و معاهده‌اى را كه دولت ايران قديما و جديدا با هردولتى منعقد كرده است لغو و باطل مىداند . 4 - حكومت جمهورى همهء اقوام بشرى را بلاتفاوت با اين آمال شريك دانسته و دربارهء آنها به تساوى رفتار كرده و حفظ شعائر اسلامى را نيز از فرائض مىداند . رشت - به تاريخ 18 رمضان المبارك 1338 هنگام قرائت اعلاميه عده‌اى از سربازان چندبار فرياد زدند « زنده باد احمد شاه » و مجاهدان جنگل شعار « زنده باد ميرزا كوچك خان » را تكرار كردند اما تصادمى بين آنها رخ نداد . بعد از انتشار اعلاميه در شهر شايع شد كه ميرزا كوچك خان با بعضى از قسمتهاى اعلاميه موافق نبوده ولى زير فشار كاژانوف و گائوك مجبور به پذيرفتن آن شده است . اظهارات برخى از اطرافيان ميرزا نيز كه مىگفتند ميرزا بر خلاف تمايلات خود شرائط روسها را پذيرفته است به اين شايعه قوت مىبخشيد . روز بعد از اعلام تأسيس جمهورى شورائى ايران هيئت دولت موقت انتخاب شد و ضمن انتشار اعلانى وزراى جمهورى ، كه به تقليد از دولت انقلابى شوروى كميسر ناميده شده بودند ، به شرح ذيل معرفى گرديدند : سيد محمد جعفر محسنى صومعه‌سرائى كميسر خارجه . وى در كودتا به سمت كميسر پست و تلگراف انتخاب شد . مير شمس الدين وقارى كميسر داخله سيد جعفر محسنى كميسر خارجه محمد على پيربازارى كميسر ماليه محمود آقا ، رضا كميسر قضائى آقا نصر الله رضا كميسر پست و تلگراف محمد جعفر كنگاورى كميسر معارف و اوقاف « 29 » ميرزا محمد على خمامى ( گيلك ) كميسر فوايد عامه ميرزا ابو القاسم فخرائى كميسر تجارت ميرزا كوچك سر كميسر و كميسر جنگ به دنبال اعلام جمهوريت و تشكيل نخستين دولت جمهورى ايران اقدامات مختلفى در گيلان انجام گرفت كه اهمّ آنها به قرار ذيل است :

--> ( 29 ) . در كتاب « شوروى و جنبش جنگل » آقا نصر الله رضا كميسر معارف و اوقاف و محمد جعفر كنگاورى كميسر پست و تلگراف و تلفن معرفى شده‌اند ولى ساير منابع و مآخذ مربوط به نهضت جنگل از جمله « سردار جنگل » ، « سياست دولت شوروى در ايران » و « يادبودهاى انقلاب گيلان » كابينه انقلابى ميرزا كوچك خان را به شرحى كه در اين صفحه درج شده معرفى كرده‌اند . با اطمينان مىتوان گفت كه گريگور يقيكيان مؤلف كتاب شوروى و جنبش جنگل دچار اشتباه شده است زيرا حسين جودت كه خود در همان زمان عضو اداره معارف رشت بوده است مىنويسد : « به جاى آقاى صديق اعلم جعفر كنگاورى به سمت كميسر معارف تعيين گرديد . چون وى كمتر به كارهاى ادارى علاقه داشت عملا كار معارف آن ايالت واگذار به نويسنده بود . . . » يادبودهاى انقلاب ، صفحه 99 .